Eveneens is het bijna 25 jaar geleden dat Jan Pronk met zijn ‘Teer de wereld uit, te beginnen in Nederland’ een zeer innovatieve recyclingsector in het leven riep, die de kankerverwekkende afvalstof teerhoudend asfalt uit het economische verkeer haalt en hieruit 95 procent herbruikbare grondstoffen produceert ten behoeve van de GWW sector. Hiermee initieerde hij een tot de verbeelding sprekend voorbeeld van non-toxische Circulaire Economie ‘avant la lettre’ voor een, let wel, gevaarlijke afvalstof. En toch blijken er anno 2025 nog steeds overheden of andere opdrachtgevers te zijn, die hun teerhoudend asfalt laten exporteren, zonder hierbij de daarin aanwezige kankerverwekkende stoffen definitief te vernietigen. Hiermee handelen zij in strijd met de milieuwetgeving en plegen ze een economisch delict.

Sturing

Als blijkt dat door verantwoordelijke bestuurders de geitenpaadjes worden bewandeld, is het aan de centrale overheid hen nog eens te wijzen op de negatieve gevolgen van hun gedrag. Al sinds het jaar 2000 stuurt de centrale overheid met consistent beleid aan op het uit het milieu halen van teerhoudend asfalt. Hierbij hielp onder meer de in 2007 door minister Cramer geïntroduceerde Code Milieuverantwoord Wegbeheer (kortweg CMW), die door menig waterschap, provincie en gemeente is ondertekend. Betreffende overheidsinstanties onderstreepten hiermee nationaal beleid en laten teerhoudend asfalt op hun grondgebied conform LAP3 verwerken, door de PAK-component te vernietigen. Alle aandacht die deze CMW kreeg en de aandacht die de centrale overheid door middel van een publiek-private samenwerking aan dit onderwerp gaf, resulteerde in een situatie dat zeker 99 procent van alle openbare bestekken thermisch reinigen van teerhoudend asfalt voorschrijven. Nederland kleurt wat dat betreft groen.

Alarmerend

Dat toch een grote hoeveelheid teerhoudend asfalt nog steeds wordt geëxporteerd en deze gevaarlijke kankerverwekkende afvalstof alsnog in het milieu wordt gedumpt, mag op zijn minst vreemd dan wel alarmerend worden genoemd. Er zijn aanwijzingen dat gemeenten soms zelfs de verleiding van externe zogenaamde ‘juridische adviseurs’ niet kunnen weerstaan. Op een dergelijke wijze met gemeenschapsgeld omgaan, en de burger feitelijk verantwoordelijk maakt voor het exporteren van haar/zijn kankerverwekkende afvalstof naar een medeburger in het buitenland, is onacceptabel. Dat diezelfde burger er vervolgens geen weet van heeft, is des te beschamender. Reden voor oud-staatssecretaris Chris Jansen om in mei 2025 een brief naar alle waterschappen, provincies en gemeenten te sturen. Het effect van de CMW mag dan wel zijn uitgewerkt en 99 procent van alle openbare bestekken schrijven voor teerhoudend asfalt thermisch te reinigen, maar hoe kan het dan dat toch nog 200 tot 300 miljoen kg teerhoudend asfalt wordt geëxporteerd, zonder dat in het land van bestemming de gevaarlijke PAK-component wordt vernietigd?

Volgens de staatssecretaris is hiervoor één voorname reden te bedenken namelijk: onvoldoende of geen controle op de naleving van de voorgeschreven eisen in het bestek. Hij roept alle overheden dan ook op om de zeer eenvoudige maatregel in contracten voor wegonderhoud op te nemen: ‘Stel als voorwaarde voor betaling het overleggen van een schriftelijke verklaring (een certificaat) van de thermisch verwerker dat betreffende partij teerhoudend asfalt aan hen is afgegeven’. Met deze brief van de staatssecretaris telt een gewaarschuwd bestuurder voor twee.

Een misvatting die in de markt rondgaat is dat de Raad van State de Regeling van 16 oktober 2021 buiten werking heeft gesteld. Dit is onjuist. De Regeling van 16 oktober 2021 is onverminderd van kracht. Dat betekent dat teerhoudend asfalt in Nederland wordt aangemerkt als ‘gevaarlijk afval’ (euralcode 17 03 01*). Ongeacht de uitkomst van de rechtszaak, mag vrijgekomen asfalt in Nederland alleen een nieuwe toepassing als bouwstof krijgen als het gehalte PAK10 minder dan 75 mg/kg bedraagt (Besluit activiteiten leefomgeving, Regeling bodemkwaliteit 2022).

Circulair Materialenplan

Per 1 december j.l. is het LAP3 opgevolgd door het Circulair Materialenplan (CMP). Hierin wordt verduidelijkt dat identificatie van vrijkomend asfalt als ‘teerhoudend’, op basis van de procedure volgens de ‘Richtlijn omgaan met vrijgekomen asfalt’ (CROWpublicatie 210) definitief is. Het van uit een wegconstructie afgevoerde teerhoudend asfalt kan niet op grond van een latere nieuwe meting van het PAKgehalte alsnog als ‘teervrij’ worden aangemerkt. Maatgevend voor het onderscheid tussen teerhoudend (‘PAK-rijk’) en teervrij (‘PAKarm’) asfalt zijn namelijk de verrichtte metingen aan het materiaal aan boorkernen uit het wegdek volgens de in CROW publicatie 210 beschreven werkwijze. Bij het frezen of opbreken wordt altijd enig aangrenzend teervrij materiaal meegenomen, zodat de vrijgekomen partij over het geheel genomen een verlaagde concentratie teer ten opzichte van het eerder conform de norm uitgevoerde onderzoek. Maar deze partij bevat teer en moet daarom naar een installatie voor thermische reiniging afgevoerd worden. Kort gezegd ‘teer in=teer uit’. De aangepaste tekst in het CMP is onder meer bedoeld om teerhoudend asfalt verderop in de keten als teerhoudend te blijven behandelen en niet door een werkwijze, die als ‘omkatten’ kan worden beschouwd, te laten verdwijnen.

Standaard RAW Bepalingen

In de Standaard RAW Bepalingen zijn eisen opgenomen met betrekking tot bewijs van verwerking van teerhoudend asfalt. Zie kader. In de laatst uitgekomen Standaard RAW Bepaling 2025 van 30 september 2025 is voor de duidelijkheid resultaatsbeschrijving 81.07.01 aangepast.

In de oude tekst stond namelijk dat, indien teerhoudend asfalt via een tussenopslag wordt afgevoerd, de opdrachtgever een certificaat diende te verlangen van deze tussenopslag. Deze tekst deed vermoeden dat de opdrachtnemer daarmee zijn taak had volbracht, zonder zeker te weten of het teerhoudend asfalt daadwerkelijk aan een thermisch verwerker was afgegeven. Een cruciale handeling, zo constateerde ook oud-staatssecretaris Chris Jansen in zijn brief van 23 mei 2025. Alleen een thermisch verwerker kan een certificaat afgeven dat het teerhoudend asfalt thermisch verwerkt is. De tussenopslag doet dit niet en is daarmee geen partij om zo’n certificaat af te geven.

De huidige tekst van resultaatbeschrijving 81.07.01 luidt nu dan ook: ‘Een certificaat, afgegeven door de thermische verwerker waaruit blijkt dat het teerhoudend asfalt thermisch wordt verwerkt, wordt verlangd.’

Aan bestekschrijvers om af te stappen van hun knip- en plakwerk en de originele tekst uit de Standaard RAW Bepalingen 2025 in hun bestekken op te nemen. Het is vervolgens aan de opdrachtgever om, in de wetenschap dat regelmatig werken niet volledig conform de bestekeisen worden uitgevoerd, een werk ook pas af te sluiten en tot betaling over te gaan, indien dit certificaat daadwerkelijk is ontvangen.

Conclusie uit de Brief van Staatssecretaris C. Jansen dd 23 mei 2025

Conclusie
Om het niet te hoeven laten aankomen op terugvordering via een rechtszaak, wordt u dringend aanbevolen om in contracten voor uw wegonderhoud een bepaling op te nemen die voor de betaling als voorwaarde stelt dat voor de betreffende partij teerhoudend asfalt een door een thermische verwerker afgegeven verklaring van inname is overgelegd. Dit is de beste manier om te borgen dat gemeenschapsgeld dat wordt uitgegeven voor de vernietiging van teer daadwerkelijk voor dat doel wordt ingezet. Uiteraard begint het met een bestek dat werken volgens CROW-publicatie 210 voorschrijft.

• Beleid
• Focus