We use cookies from third party services for marketing activities and to offer you a better experience. Read about how we use cookies and how you can control them by clicking "Privacy Preferences".

Privacy Preferences

When you visit any website, it may store or retrieve information through your browser, usually in the form of cookies. Since we respect your right to privacy, you can choose not to permit data collection from certain types of services. However, not allowing these services may impact your experience.

  • Privacy Policy
    When you visit any of our websites, it may store or retrieve information on your browser, mostly in the form of cookies. This information might be about you, your preferences or your device and is mostly used to make the site work as you expect it to. The information does not usually directly identify you, but it can give you a more personalized web experience. Because we respect your right to privacy, you can choose not to allow some types of cookies. Click on the different category headings to find out more and manage your preferences. Please note, blocking some types of cookies may impact your experience of the site and the services we are able to offer.
    REQUIRED
  • Content Delivery Network
    These cookies enable the website to provide enhanced functionality and personalization. They may be set by us or by third party providers whose services we have added to our pages. If you do not allow these cookies then some or all of these services may not function properly.
    REQUIRED
  • Functional (Your preferences for this site)
    Functionality cookies allow websites to remember the user's site preferences and choices they make on the site including username, region, and language. This allows the website to provide personalized features like local news stories and weather if you share your location. They are anonymous and don't track browsing activity across other websites. Functionality cookies can include first party, third party, persistent or session cookies.
  • Statistics (Info on how we can get better)
    These cookies allow us to count visits and traffic sources so we can measure and improve the performance of our site. They help us to know which pages are the most and least popular and see how visitors move around the site, which helps us optimize your experience. All information these cookies collect is aggregated and therefore anonymous. If you do not allow these cookies we will not be able to use your data in this way.
  • Marketing (Advertisement Delivery Network)
    These cookies may be set through our site by our advertising partners. They may be used by those companies to build a profile of your interests and show you relevant adverts on other sites. They do not store directly personal information but are based on uniquely identifying your browser and internet device. If you do not allow these cookies, you will experience less targeted advertising.

Privacy policy

Omgevingswet ondermijnt circulariteit bouwgrondstoffen

dinsdag 31 oktober 2023

Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024 zal er ook een aangepaste Regeling bodemkwaliteit van kracht zijn. Hierin zijn enkele nieuwe regels opgenomen, die voor bouwstofproducenten een flinke extra belasting kunnen geven. In dit artikel lichten we er enkele toe.

Delen

Het huidige Besluit bodemkwaliteit wordt bij invoering van de Omgevingswet ontmanteld. De Regeling bodemkwaliteit komt onder de Omgevingswet te hangen. Het onderdeel Kwalibo van het Besluit bodemkwaliteit valt niet onder de Omgevingswet, maar onder de Wet milieubeheer. Hetzelfde geldt voor de normdocumenten in bijlage C van de Regeling bodemkwaliteit 2021. Verder zijn de toepassingsdelen (bevoegd gezag, meldplichten, etc.) van de Regeling bodemkwaliteit ondergebracht in het Besluit Activiteiten Leefomgeving en zijn de eisen voor de producent en materialen opgenomen in de aparte Regeling bodemkwaliteit.

Inhoudelijk blijft er veel hetzelfde, maar het was onvermijdelijk dat er wijzigingen moesten worden doorgevoerd. Hoewel de intentie van deze wijzigingen vaak begrijpelijk is, blijkt de invulling niet altijd goed uit te pakken. In dit artikel schetsen we enkele van deze wijzigingen.

Niet genormeerde stoffen

Een belangrijke verandering is dat de producent van een bouwstof moet gaan verklaren dat zijn product geen “andere stof dan in bijlage A wordt vermeld” bevat. Deze niet genormeerde stoffen kennen geen beperking, hoewel het zou gaan om stoffen die “waarschijnlijk aanwezig kunnen zijn”. Voor een recyclinggrondstof, die voortkomt uit materialen (vaak afval) met een rijk verleden en samenstellingen, varianten is het een opgave om het benodigde bewijs hiervoor te leveren. De wetgever geeft gemakshalve aan dat de certificatieregelingen dit op moeten lossen. Het ontbreekt daarbij echter aan geaccepteerde methoden hoe dit te bepalen. Risicogrenswaarden zijn er niet en nul kan niet. Voor meetmethoden geldt dat de best beschikbare technieken moeten worden gebruikt, maar als er al een methode is, bieden laboratoria deze soms niet aan vanwege onvoldoende markt. Belangrijkste is nog dat er uiteindelijk een brede (maatschappelijke) acceptatie moet bestaan van wat er op de kwaliteitsverklaring komt te staan. Wanneer een producent concludeert dat het goed is, hoeft dat nog niet te betekenen dat de afnemer of het bevoegd gezag dat ook vindt. De wet schrijft voor dat de slager zijn eigen vlees moet keuren, maar dat wekt niet het benodigde vertrouwen. En wanneer de wetgever geen wanneer er vertrouwen mag zijn, zal dit een grote rechtsonzekerheid geven voor bouwstoffenleveranciers en meer nog een rem op de circulariteit.

Bovendien: certificatie van deze regels is niet mogelijk, want waartegen moet de certificatie-instelling haar beoordeling uitvoeren?

Decentralisatie

Daarbij komt dat bevoegdheden meer worden verschoven naar lokaal gezag. De gemeente mag aanvullende eisen stellen. Het wordt dan wel heel gemakkelijk om, ingegeven door een onderbuikgevoel, bouwstoffen te weren. Dit is iets wat nu reeds gebeurt. Willekeur ligt voor de hand, want met welke kennis en onderbouwing stelt het lokale bevoegde gezag een dergelijke eis? Een interregionaal opererende producent (welke is dat niet?) kan niet omgaan met een brede variatie van lokale eisen. Dat heeft het verleden van het Bouwstoffenbesluit, waar we werkten met verschillende eisen afhankelijk van laagdikte, wel bewezen.

Producttypering

De definitie van producttype is “producten die dezelfde kenmerken en eigenschappen gemeenschappelijk hebben, waarmee zij zich onderscheiden van vergelijkbare producten, zoals benaming, productiewijze, herkomst, grondstoffen, samenstelling en toepassingsgebied”. Deze zaken moeten nauwkeurig op het certificaat worden omschreven. Het producttype mag niet afwijken van het toelatingsonderzoek. Deze regel kan, afhankelijk van interpretatie, grote gevolgen hebben voor productgroepenregelingen in de diverse beoordelingsrichtlijnen. De productgroepenregelingen betekenen een flinke kostenbesparing, die er tevens toe leidt dat men eerder genegen is producten onder certificaat te brengen en dus onder het controleregime van een beoordelingsrichtlijn. Afbreuk zou het omgekeerde kunnen betekenen: nodeloze kosten en minder controle op de producten. En dan is er nog de Europese regelgeving, de Bouwproductenverordening, die in veel gevallen belemmert dat methoden om producttype aan te tonen worden gebruikt in nationale regelgeving.

Milieuverklaring

Naast de kwaliteitsverklaring zal de producent onder de Omgevingswet per partij een Milieuverklaring moeten gaan afgeven. Dit is de eigenlijke verklaring waarmee de producent verklaart dat de partij voldoet aan de eisen. Tot heden vervult de afleverbon deze functie, maar ondanks dat deze verplicht blijft, is deze extra administratieve last toegevoegd. De administratie rond een levering wordt enorm: CE-markering met prestatieverklaring en veiligheidsinformatie (en in de toekomst mogelijk nog een conformiteitsverklaring), NL-Bsb certificaat, milieuverklaring, leverbon, KOMO-certificaat. Dit met deels overlappende informatie. Leverbonnen moeten volgens de Omgevingswet door de producent van een handtekening worden voorzien.

Factor 1,4

Het is algemeen bekend dat er statistisch gezien bij monsterneming en keuring een foutmarge is. Om als producent te kunnen beweren dat een product voor 100% voldoet aan de eisen moet daarom een grote veiligheidsmarge worden ingebouwd. De k-waardesystematiek (statistische evaluatiemethode voor goed- of afkeuring van het product), laat enige ruimte voor producten die (net) niet voldoen aan de eisen. Statistisch betekent dit dat een product zowel beter als slechter kan zijn dan de metingen uitwijzen. Daarom is er in het Besluit bodemkwaliteit en voorganger Bouwstoffenbesluit een marge ingebouwd die onterechte afkeuring voorkomt. Dit is de factor 1,4. Deze factor is in de Regeling bodemkwaliteit plotseling verdwenen. Het is van belang te weten dat een goede rechtspraak voorkomt dat dit probleem eenzijdig bij de producent wordt gelegd. Echter, nu het geen onderdeel meer is van de regelgeving, moet dit wel actief worden ingebracht mocht het tot een rechtszaak komen.

Toelating en erkenning

Een certificatie-instelling moet onder de Omgevingswet een uitgebreide rapportage schrijven over de toelating bij certificering van een product. Doel hiervan is het verkrijgen van de vereiste erkenning voor dit certificaat. In het verleden was deze procedure veel eenvoudiger waarbij de certificatie-instelling een groter deel van deze verantwoordelijkheid mocht nemen. Ook dit is weer een lastenverzwaring. En een motie van wantrouwen aan de Certificatie-instellingen. Problematisch ook, want hoewel bestaande certificaathouders hun rechten (erkenningen) behouden, zal er bij iedere nieuwe aanvulling op het certificaat (bijvoorbeeld toevoeging van een producttype, zie boven) een uitgebreide administratie moeten worden opgesteld een meegestuurd. Een lastenverzwaring die ongetwijfeld aan de producent zal worden doorberekend.

En nu verder

Al met al bestaat de indruk dat men met de nieuwe Regeling bodemkwaliteit juridische wegen heeft gezocht om enkele incidenten te voorkomen die in het recente verleden zijn opgetreden. Dit pakt nadelig uit voor de uitvoerende praktijk en geeft een groot ondernemersrisico. Gelukkig beseft het ministerie ook dat het niet zo moet zijn dat de bouwstoffenwereld met de invoering van de Omgevingswet tot stilstand komt en zich eenzijdig gaat richten op primair. De kans dat dit door aanpassing van wetsteksten wordt opgelost is erg klein. Er kan nog wel veel worden verbeterd door het ontwikkelen van instrumentarium en duidelijkheid. En voorlichting om het lokale gezag in deze oplossingen mee te krijgen. In de komende maanden is er dus nog veel werk te verzetten want de rechtszekerheid van ondernemingen staat op het spel en misschien belangrijker nog: de circulariteit van de bouwgrondstoffenvoorziening in Nederland. Alleen met oplossingen die ook politiek en maatschappelijk draagvlak hebben is dit te herstellen. En die te vinden is niet eenvoudig.

 

  • Beleid
  • Breken
  • Wetgeving
  • Peter Broere
Gerelateerde artikelen
BEwerken ONLINE
Regeling voor TAG als gevaarlijk afval blijft van kracht

Ruim een jaar geleden trad op 16 oktober 2021 de “Regeling tot wijziging van de Regeling Europese afvalstoffenlijst en de Activiteitenregeling milieubeheer” (hierna te noemen: de Regeling) in werking....

betongranulaat_web
Het Circulair Materialenplan

LAP3 is een plan dat op landelijk niveau wordt opgesteld en waarmee vergunningverleners bij omgevingsdiensten rekening dienen te houden. Het LAP is daarmee bepalend voor de vraag welke activiteiten me...

BRBS Recycling
Feitenonderzoek immobilisatie

Een immobilisaat is volgens het Landelijk afvalbeheerplan (LAP3) een “technologische ingreep waarbij de fysische en/of chemische eigenschappen van een afvalstof worden gewijzigd, zodanig dat de kans o...

Knelpunt_web
Knelpunten Regeling Bodemkwaliteit toegelicht

In het vorige nummer van BEwerken was te lezen dat met de introductie van de Omgevingswet een nieuwe Regeling bodemkwaliteit 2022 meekomt die aandacht behoeft in de sector. De genoemde zorgpunten is i...

Drijvend plastic _ artikel Afval of niet tenzij_WEB
Einde-afvalstatus: van ‘nee, tenzij’ naar ‘ja, mits

Halvering van het gebruik van primaire grondstoffen in 2030 Alles wat we om wat voor reden dan ook niet meer gebruiken, moeten we hergebruiken, en dan zo hoogwaardig mogelijk. Dat past bij de ambitie ...

BEwerken ONLINE
Risico-inventarisatie en -evaluatie; voor een veilige en gezonde werkplek

Goede arbeidsomstandigheden verbeteren de productiviteit. Bovendien vermindert de kans op ongevallen waarmee de werkgever aan de zorgplicht voldoet. Dat zijn de voordelen van het opstellen van de RI&E...

BRBS Recycling
Product Category Rules (PCR)

Bij de bepaling van duurzaamheid van producten wordt een Levenscyclusanalyse (LCA) uitgevoerd. De manier waarop de LCA voor bouwproducten wordt berekend is vastgelegd in NEN-EN15804 Duurzaamheid van b...

BEwerken ONLINE
Financiële zekerheidstelling remt ontwikkeling recyclingbranche?

De doelstelling van het klimaatakkoord is duidelijk: in 2050 moet 95% minder CO2 worden uitgestoten om te voorkomen dat de aarde meer dan 2 graden opwarmt. Gelukkig weten we ook hoe we dit doel moeten...

TAG kaarten
Gemeenten kunnen helpen bij verantwoorde verwerking van teerhoudend asfalt

Er ligt nog circa 40 miljoen ton teerhoudend asfalt in het Nederlandse wegennetwerk. Om het kankerverwekkende teer conform rijksbeleid te vernietigen dient teerhoudend asfalt thermisch te worden gerei...

BEwerken ONLINE
Recyclinggranulaat – Kwaliteit deel 8; Regelgeving

De kwaliteit van recyclinggranulaten wordt niet alleen bepaald door recyclingbedrijven zelf. Er zijn veel schakels in de recyclingketen die hier een rol in spelen. Op cruciale plaatsen in de keten zij...

BEwerken ONLINE
Recyclinggranulaten – kwaliteit deel 7; Het belang van KOMO BRL 2506-1

De bewijsvoering van de kwaliteit van recyclinggranulaat is verdeeld over meerdere bewijsmiddelen. Voor afnemers van deze producten is het niet altijd duidelijk wat ze moeten vragen of wat de document...

BEwerken ONLINE
Circulair bouwen met het Moederbestek

Dat we met circulariteit aan de slag moeten in de bouw, dat is wel duidelijk. Ambities vanuit de EU, de Nederlandse regering en het Betonakkoord kunnen echter alleen waargemaakt worden als we ook aan ...

BEwerken ONLINE
Generieke richtlijn grondstoffen voor circulair beton

De nieuwe CROW-CUR Richtlijn 2:2021 Beoordelingssystematiek grondstoffen op geschiktheid voor circulair beton is beschikbaar. De Nederlandse overheid heeft de beleidsdoelstelling dat de Nederlandse ec...

BRBS Recycling
Provinciale CE plannen

Het streven naar een Circulaire Economie bevat een toezegging en uitvoering op ieder niveau. Zo hebben provincies dan ook de verantwoordelijkheid om binnen de eigen provincie een Circulaire Economie a...

BRBS Recycling
Het Basiskamp voor een Circulaire Bouweconomie en Platform CB’23

Platform CB’23 ontwikkelt diverse leidraden voor circulair bouwen. Hoe passen deze binnen het “Basiskamp” voor de transitie naar een circulaire bouweconomie in 2023 dat door het Transitieteam voor Cir...

BRBS Recycling
Recyclinggranulaat: Kwaliteitsborging

De kwaliteit van zowel recyclingproducten als recyclinggranulaat is van groot belang voor de acceptatie van deze materialen in de markt. De sector doet veel aan kwaliteitsborging en stelde al in de ja...

BEwerken ONLINE
Recyclinggranulaat: een betrouwbare grondstof

Beton wordt in Nederland al decennialang gerecycled. Aanvankelijk was het recyclen een oplossing voor het betonafval, maar tegenwoordig een ‘must’ in het kader van de transitie naar een circulaire eco...

BRBS Recycling
Snellere vergunningverlening onder de Omgevingswet?

Een veelgehoorde verzuchting is dat het veel te lang duurt voordat de overheid een vergunning verleent. De Omgevingswet moet vergunningverlening sneller, efficiënter en beter maken. In dit artikel sta...

BRBS Recycling
Warmdraaien voor de Omgevingswet

Op 1 januari 2024 is het dan toch zover: de Omgevingswet treedt in werking. Dat betekent dat het nu toch écht tijd wordt om u op de hoogte te stellen van de nieuwe wet- en regelgeving die gaat gelden ...

BRBS Recycling
Mobiel breken van bouw- en sloopafval onder de Omgevingswet

Zoals het er nu naar uitziet treedt de Omgevingswet op 1 januari 2023 in werking. Een goed moment om alvast eens stil te staan bij de wettelijke regels die gaan gelden voor het mobiel breken van bouw-...

FOTO_WEB_TwistGroup
Denken, Doen en Doorpakken Walter Batenburg is al ruim dertig jaar werkzaam in de afvalsector. Sinds februari vormt hij samen m...

Seijbel-Photography-5968
Grondstoffenplein een ‘blijver’ op vakbeurs Recycling “Op het Grondstoffenplein, dat centraal was gesitueerd op de beursvloer, konden leden en donateurs v...

Thermische_reinigingsinstallatie
Raad van Arbitrage: export van TAG komt aannemer duur te staan De Raad van Arbitrage in bouwgeschillen heeft onlangs in hoger beroep beslist dat een aannemer ruim ...

Foto_Juridische_Bijdrage
Toezicht en handhaving onder de Omgevingswet: enkele wijzigingen Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024 doen zich ook veranderingen voor in he...

Foto_Mark_Kuijken
Water aan de lippen Op 17 januari 2024 richtte ik als voorzitter van BRBS Recycling het woord tot de leden en donateurs ...

Nieuwsbrief

* verplicht

Sponsored content

Partner content

Foto Beurs Seijbel Photography-0500

Geslaagde Vakbeurs Recycling met veel belangstelling voor Grondstoffenplein

De Vakbeurs Recycling, die op 21, 22 en 23 november plaatsvond in de Evenementenhal Gorinchem, was er weer eentje om in te lijsten. Niet alleen kwalitatief scoorde deze dertiende editie een dikke voldoende, maar ook qua aantal deelnemers en bezoekers was het een geslaagde beurs. lees meer

Thermische_reinigingsinstallatie

Raad van Arbitrage: export van TAG komt aannemer duur te staan

De Raad van Arbitrage in bouwgeschillen heeft onlangs in hoger beroep beslist dat een aannemer ruim een kwart miljoen euro moet terugbetalen aan de gemeente Haarlemmermeer. De aannemer had verzuimd om teerhoudend asfalt (TAG) te laten reinigen, terwijl die reiniging wel in het bestek van het uitgevo... lees meer