Stichting OPEN regelt sinds 2021 namens alle producenten en importeurs de inzameling en de recycling van afgedankte elektrische en elektronische apparaten, batterijen, lampen en zonnepanelen. De laatste jaren is er veel discussie geweest over de rol en verplichtingen van producenten, nu we streven naar een circulaire economie per 2050. Daarnaast groeit ons bewustzijn over zaken als grondstoffen schaarste, afhankelijkheid in de keten en klimaatdoelstellingen. Bottom line komt de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV) discussie erop neer dat producentensystemen nog te eenzijdig zijn gericht op inzameling en recycling van producten wanneer ze in de afvalfase terechtkomen. De algemene conclusie is dat er zowel in de UPV opzet als in de uitvoering nog veel verbetering mogelijk is.

Actieplan

Ook Stichting OPEN is aangesproken door de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) in 2024, om stappen voorwaarts te zetten. Omdat de Nationale inzamelnormen niet worden gehaald, heeft Stichting OPEN een nieuw actieplan opgesteld voor de periode 2025-2030. Daarin zijn duidelijke ambities opgenomen. Stichting OPEN geeft aan zich maximaal in te willen spannen, maar kan dit niet alleen en is onderdeel van het maatschappelijk speelveld, zo stelt zij. Daarom vraagt Stichting OPEN dat anderen hetzelfde commitment tonen, gericht op Nederland vijftig procent circulair in 2030. Hiervoor heeft Stichting OPEN haar omgeving geconsulteerd en advies ingewonnen. Naast brancheorganisaties als NVRD/VNG, BKN, Techniek Nederland, zijn ook het Ministerie IenW, Rijkswaterstaat en ILT betrokken bij de totstandkoming van het actieplan.

Tweede leven

In aanvulling op het verhogen van de inzameldoelstellingen door verschillende maatregelen is er extra focus op ‘voorbereiden voor hergebruik’. Was het vroeger logisch dat je een kapot apparaat repareerde, zodat deze langer mee kon gaan, de dag van vandaag laat zien dat we dit steeds minder doen en eerder iets weggooien om te vervangen voor iets nieuws. Dit betekent helaas ook dat appraten die nu worden weggegooid vaak nog een prima tweede leven kunnen krijgen. Om te voorkomen dat de focus voornamelijk op inzameling en recycling ligt, heeft Stichting OPEN in haar doelstellingen daarom een prominente plaats opgenomen voor het hergebruiken van apparatuur die normaal gesproken als elektronica afval naar de recycling verdwijnt. Dit vraagt dit echter wel om een verandering van de huidige systematiek. En dat is niet zo eenvoudig, we zijn het immers niet gewend. Bovendien is de afvalbeheerstructuur van Stichting OPEN hier nog onvoldoende op ingericht. Daarom moeten er met partners afspraken worden gemaakt onder bijvoorbeeld welke voorwaarden dit hergebruik kan worden gedaan en hoe de inzameling beter kan plaatsvinden. Werk aan de winkel dus!

Weee Nederland

Naast afspraken met brancheorganisaties, is ook voormalig producentensysteem Weee Nederland betrokken bij het opzetten van een robuuste hergebruikstructuur binnen de afvalbeheerstructuur. Weee Nederland heeft de afgelopen jaren met verschillende partners aangetoond dat hoogwaardig hergebruik prima mogelijk is, mits de juiste randvoorwaarden worden ingevuld. Een van de voorwaarden om een afgedankt apparaat weer een volwaardig tweede leven te geven, of wanneer je bijvoorbeeld goede onderdelen wilt gebruiken voor een ander apparaat, is een Cenelec certificering voor preparation for reuse. Het is belangrijk dat reuse of reparaties van apparaten veilig en passend gebeuren. Ook spelen garanties een belangrijke rol. Deze bieden immers zekerheid aan de (nieuwe) gebruiker. Daarnaast moet een refurbish centrum kwalitatief voldoende aanbod hebben voor de apparatuur die zij aan de markt willen aanbieden. Ook deze partijen zullen moeten investeren in technisch personeel, opleidingen, huisvesting et cetera.

Holland Circulair

Holland Circulair in Boxtel is zo’n een ‘refurbish’ bedrijf. Zij zijn zes jaar geleden begonnen om wasautomaten, drogers, koelkasten en vaatwassers, die worden ingezameld voor producenten, niet alleen voor grondstoffenterugwinning aan recyclers aan te bieden, maar eerst te kijken of hergebruik nog mogelijk is. Directeur Milko Steer: “Samen met Stichting OPEN en Weee Nederland hebben we langdurige afspraken gemaakt om hergebruik van afgedankte apparaten op een professionele manier te kunnen uitvoeren. Dit betekent dat we door deze samenwerking belangrijke investeringen hebben kunnen doen, waarvan we verwachten deze in de toekomst terug te kunnen verdienen. Circulariteit en duurzaamheid heeft wat ons betreft de toekomst!” Continuïteit voor de langere termijn gaat boven kortetermijnwinst, aldus Steer. “We zien dat Stichting OPEN de daad bij het woord voegt van het actieplan en dat geeft vertrouwen. We werken inmiddels samen met andere ketenpartners, zoals Road2Work in Ede die zich ook volop inzetten om het hergebruik van afgedankte elektrische en elektronische apparatuur (AEEA) mogelijk te maken. We wisselen kennis en ervaring uit zodat we samen met Stichting OPEN een structuur opzetten die recht doet aan onze gezamenlijke ambities om reparatie en hergebruik de normaalste zaak van de wereld te maken!”

• Circulaire Economie