We use cookies from third party services for marketing activities and to offer you a better experience. Read about how we use cookies and how you can control them by clicking "Privacy Preferences".

Privacy Preferences

When you visit any website, it may store or retrieve information through your browser, usually in the form of cookies. Since we respect your right to privacy, you can choose not to permit data collection from certain types of services. However, not allowing these services may impact your experience.

  • Privacy Policy
    When you visit any of our websites, it may store or retrieve information on your browser, mostly in the form of cookies. This information might be about you, your preferences or your device and is mostly used to make the site work as you expect it to. The information does not usually directly identify you, but it can give you a more personalized web experience. Because we respect your right to privacy, you can choose not to allow some types of cookies. Click on the different category headings to find out more and manage your preferences. Please note, blocking some types of cookies may impact your experience of the site and the services we are able to offer.
    REQUIRED
  • Content Delivery Network
    These cookies enable the website to provide enhanced functionality and personalization. They may be set by us or by third party providers whose services we have added to our pages. If you do not allow these cookies then some or all of these services may not function properly.
    REQUIRED
  • Functional (Your preferences for this site)
    Functionality cookies allow websites to remember the user's site preferences and choices they make on the site including username, region, and language. This allows the website to provide personalized features like local news stories and weather if you share your location. They are anonymous and don't track browsing activity across other websites. Functionality cookies can include first party, third party, persistent or session cookies.
  • Statistics (Info on how we can get better)
    These cookies allow us to count visits and traffic sources so we can measure and improve the performance of our site. They help us to know which pages are the most and least popular and see how visitors move around the site, which helps us optimize your experience. All information these cookies collect is aggregated and therefore anonymous. If you do not allow these cookies we will not be able to use your data in this way.
  • Marketing (Advertisement Delivery Network)
    These cookies may be set through our site by our advertising partners. They may be used by those companies to build a profile of your interests and show you relevant adverts on other sites. They do not store directly personal information but are based on uniquely identifying your browser and internet device. If you do not allow these cookies, you will experience less targeted advertising.

Privacy policy

“Met alleen hergebruik van grondstoffen, redden we het niet in de bouw”

dinsdag 26 april 2022

De komende jaren zijn in Nederland honderdduizenden nieuwe woningen nodig. We mogen deze ambitieuze plannen niet laten stuklopen op een groot onderschat én onbekend probleem: de beschikbaarheid van elementaire grondstoffen als zand en grind voor bouw en infra. Ook in een circulaire economie blijven die namelijk hard nodig. Door mijn studie biologie maak ik graag de vergelijking met de natuur. Benader circulariteit in de bouw niet vanuit het einde van de bouwcyclus, ofwel vanuit afval, maar vanaf het begin, vanuit het ontwerp. Zo houden we de keten samen schoon.

Delen

Nu het coalitieakkoord er dan eindelijk ligt, is overduidelijk dat de bouwopgave een van de grote thema’s is in de komende kabinetsperiode. Om te kunnen bouwen zijn we vanzelfsprekend afhankelijk van grondstoffen. Een thema dat de brancheverenigingen Cascade en BRBS Recycling direct met elkaar verbindt. De leden van beide verenigingen zijn dagelijks bezig met de productie van deze grondstoffen en zijn daarmee ook de specialisten op dit gebied.

Nu is het juist de productie van bouwgrondstoffen, of liever de stagnatie daarvan, die voor grote problemen in de bouw zal gaan zorgen in de nabije toekomst. Want wat is er aan de hand?

Het grote misverstand, herbruikbaar ≠ hergebruikt

De Rijksoverheid heeft in haar beleidsdocument “Nederland Circulair in 2050” geschreven dat het streven is om de Nederlandse economie in 2050 volledig te laten draaien op herbruikbare grondstoffen. Dat is een uitstekend streven. Velen lezen daarin echter dat de Nederlandse (bouw)economie volledig moet draaien op hergebruikte grondstoffen: secundaire materialen, voortkomend uit sloop en de urban-mine. Als dit misverstand postvat, dan ligt het voor de hand om te denken dat de winning van primaire grondstoffen niet meer nodig of wenselijk is. Herbruikbaar betekent in het Rijksbeleid echter het oneindig in de kringloop houden van grondstoffen of producten: geen afval meer.

Primair en secundair zijn complementair

Berekeningen van het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB) en TNO tonen aan dat we zelfs met 100 procent hergebruik van bouw- en sloopafval (hetgeen uiteraard nagestreefd moet worden!) maximaal 20 procent van de vraag naar bouwgrondstoffen kunnen invullen. We bouwen in Nederland tenslotte veel meer dan we slopen. Door het al bestaande woningtekort in combinatie met de groeiende bevolking in Nederland moet er elk jaar een stad ter grootte van Amersfoort aan woningen bijgebouwd worden. Het is dus geen keuze tussen primaire óf secundaire grondstoffen. Beide zijn even hard nodig om invulling te kunnen blijven geven aan de grote vraag naar bouwgrondstoffen.

Uit recent onderzoek, gebaseerd op data van vergunde primaire winningsprojecten, blijkt dat de huidige grind- en industriezandproductie al binnen vijf jaar onder immense druk komt te staan. Tegen 2025 eindigt een aantal belangrijke bestaande projectvergunningen om deze grondstoffen te mogen winnen. Nieuwe vergunningen worden nagenoeg niet verleend. Daar komt nog bij dat het wel 10 tot 15 jaar duurt voordat een nieuwe vergunning is verleend. Hier gaat de BV Nederland een hoge prijs voor betalen. Goed om te weten is dat een winningsproject als voorwaarde kent dat ook andere maatschappelijke doelen worden gerealiseerd. Zoals het creëren van natuurgebieden, realiseren van rivierwaterveiligheid of bijvoorbeeld de aanleg van recreatiegebieden. En projecten vallen of staan met draagvlak onder de omwonenden. Veel overleg is nodig, projectplannen gaan een aantal keer terug naar de tekentafel, dat is een standaard onderdeel van het proces.

Al met al stevenen we met een enorme vaart af op een tekort aan de meest elementaire basisgrondstoffen voor de bouw en de infra, namelijk: zand en grind. De oorzaak daarvan ligt in de stagnatie van vergunningverlening, die is ingegeven door het grote misverstand over de rol van primaire grondstoffen in de circulaire economie.

Circulaire economie, denken vanuit het ontwerp

Wat houdt circulaire economie in? Circulaire economie gaat over kringlopen en staat in het teken van het voorkomen van afval. Als afgestudeerd bioloog in Wageningen denk ik als vanzelf in kringlopen. Biologen zijn opgeleid met kennis over de natuur. De natuur kent geen afval of producten die niet meer nuttig zijn. Alles wat vergaat, kan volledig opnieuw worden gebruikt, tot aan de kleinste atomen toe. Het is een continue cyclus van groeien, uiteenvallen en opnieuw groeien. Dat we ook in de bouw moeten streven naar volledig hergebruik van materialen, is logisch en wenselijk. Als we de les uit de natuur doortrekken, ligt het voor de hand om ook circulariteit in de bouw te benaderen vanuit het ontwerp. En niet, zoals nu vaak gebeurt, vanuit het einde van een bouwcyclus, ofwel vanuit afval.

De grote circulariteitswinst is daarom te behalen voorin de bouwketen, bij het ontwerp. Idealiter ontwerpen we zodanig dat na een levensfase geen afval ontstaat. Alle grondstoffen zijn schoon en het liefst in grotere eenheden eenvoudig gedemonteerd, en kunnen volledig opnieuw worden ingezet. Dit houdt in dat we hoge eisen stellen aan grondstoffen waarmee we de bouwketen opstarten, maar dit draagt uiteindelijk juist bij aan het realiseren van de circulariteitsambities.

De circulaire bouw heeft zowel de leden van Cascade als de leden van BRBS Recycling nodig

Circulair ontwerpen dus als startpunt voor schone ketens. Dit houdt in: verantwoorde winning van grondstoffen van uitmuntende kwaliteit, die schoon en eindeloos herbruikbaar zijn. En dus zeer geschikt zijn voor de start van de ware circulaire bouwketen. Zo werken we direct aan schone ketens van primaire en secundaire grondstoffen. Daarnaast moeten we streven naar een zo schoon en kort mogelijk transport van de winnings- en verwerkingslocaties naar de gebruikslocatie. Dat betekent dat we grondstoffen niet uit het buitenland halen, maar kiezen voor lokaal aanbod. We hebben zowel de bedrijven (winners van primaire materialen en recyclebedrijven) als de grondstoffen in ons eigen mooie Nederland om dit grotendeels lokaal te realiseren.

Leonie van der Voort
Directeur Cascade, vereniging van oppervlaktedelfstoffenwinners

  • Beleid
Gerelateerde artikelen
BRBS Recycling
Tussenopslag voor teerhoudend asfalt baart overheden nog zorgen

Met de nieuwe regelgeving voor teerhoudend asfalt (TAG) van 16 oktober 2021 is een forse stap gezet naar volledig circulair en milieuverantwoord verwerken van TAG.

BRBS Recycling
Wat zijn de gevolgen van de aanwezigheid van PFAS op de circulaire economie?

Het effect van onze welvaart laat al meer dan 50 jaar sporen na in het milieu. Het is ondenkbaar geworden om te kunnen leven zonder organische kunststoffen. Bij de ontwikkeling van deze kunststoffen l...

BRBS Recycling
Focus op circulaire economie blijft achter op klimaatbeleid

15 december 2021 publiceerde Rutte IV het coalitieakkoord. In dit Coalitieakkoord staan de plannen voor de komende kabinetsperiode uitgeschreven. Daarbij gaat het onder andere over het tegengaan van k...

BEwerken ONLINE
Actualisatie Arbocatalogus

Het actueel houden van de arbocatalogus voor de afvalbranche is speerpunt van de Stichting Arbocatalogus Afvalbranche. De afgelopen jaren heeft de organisatie zich sterk ontwikkeld.

BRBS Recycling
Tijdelijke teruggaaf accijns voorraad brandstof

Het kabinet heeft besloten om de accijns voor ongelode benzine, diesel en LPG/LNG van 1 april tot en met 31 december 2022 te verlagen. Het gaat om een verlaging van 17,3 cent (benzine), 11,1 cent (die...

BEwerken ONLINE
Europese Commissie aangeraden om de kunststofindustrie als zeer vervuilende sector toe te voegen

Hitte, droogte, bosbranden. Extreme regenval, aardverschuivingen, overstromingen. De zomer van 2021 was er één van natuurrampen. Vandaag is het voor eenieder duidelijk dat het belangrijker is dan ooit...

Mulder.Arnold
Alles van Waarde - Grondstof tot nadenken

Het gesprek over recycling begint vrijwel altijd bij een reststroom. Dan is het kalf vaak al verdronken. Pas als het recyclinggesprek ook bij de inkoopafdeling van een bedrijf gevoerd wordt, gaan we e...

BRBS Recycling
Vooruitkijken naar de toekomst

Op 15 december 2021 presenteerden de VVD, D66, CDA en ChristenUnie het Coalitieakkoord 2021-2025 met de titel “Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst”.

BEwerken ONLINE
Europa Fit voor 55% minder broeikasgassen

Op 14 juli heeft de Europese Commissie een pakket aan voorstellen aangenomen voor klimaatbeleid waardoor in 2030 55% minder broeikasgassen zullen worden uitgestoten ten opzichte van 1990. Hiermee wil ...

Mulder.Arnold
Alles van Waarde - Afkijken

Toen mijn grote broer en ik nog op de basisschool zaten, deden we mee aan een afvalinzameling. Met vuilniszak en grijper gingen we de wijk in. Groot was onze opwinding toen we lege bierflesjes vonden;...

BEwerken ONLINE
Save the date; Jaarcongres Stichting Arbocatalogus Afvalbranche

Agressie en geweld is een steeds belangrijker maatschappelijk thema. Ook de afvalbranche heeft ermee te maken. Het speelt zowel intern, denk bijvoorbeeld aan pesten en discriminatie, als extern, zoals...

TAG kaarten
Gemeenten kunnen helpen bij verantwoorde verwerking van teerhoudend asfalt

Er ligt nog circa 40 miljoen ton teerhoudend asfalt in het Nederlandse wegennetwerk. Om het kankerverwekkende teer conform rijksbeleid te vernietigen dient teerhoudend asfalt thermisch te worden gerei...

Jaarverslag2020
Jaarverslag 2020 van de Stichting Arbocatalogus Afvalbranche gepubliceerd

Vandaag publiceert de Stichting Arbocatalogus Afvalbranche (StAA) haar Jaarverslag 2020. In het jaarverslag laat de stichting zien wat ze doet om de inhoud van de Arbocatalogus Afvalbranche actueel te...

Glazen globe
Founding Fathers van Grondstoffenpoort dienen voorstel voor realiseren Grondstoffenakkoord 2.0 in

De transitie naar een circulaire economie ligt ongetwijfeld als onderwerp op de onderhandelingstafel. Met dit schrijven pleiten de Founding Fathers van GrondstoffenPoort om instrumenten in te zetten d...

10_CO2 _2050 website
Van Veldhoven: deel afspraken uit Green Deal moeten wereldwijd gaan gelden

De afspraken over het verplichte hergebruik van materialen, die zijn gemaakt in de Europese Green Deal, zouden wereldwijd moeten gaan gelden. Dat levert een aanzienlijke besparing op van de uitstoot v...

BEwerken ONLINE
Bedrijfsleven en overheden moeten samen in beweging komen om markt voor gerecyclede kunststof vlot te trekken

Het gebruik van gerecycled kunststof loopt snel terug - tijdelijk of zelfs structureel als maatregelen uitblijven. Die al langer bestaande trend wordt nog eens versterkt door de corona-crisis. Wat moe...

BEwerken ONLINE
Rekenkamer: ‘Europa heeft meer recyclingcapaciteit nodig’

Uit een analyse van de Europese Rekenkamer blijkt dat binnen de EU nog altijd meer dan de helft van al het plastic verpakkingsmateriaal wordt verbrand. De rekenkamer waarschuwt dat de doelstelling, om...

BEwerken ONLINE
Circulaire economie maakt geen deel uit van Miljoenennota

Het kabinet presenteerde op Prinsjesdag met de nodige slagen om de arm, ondanks de verkiezing van een nieuwe Tweede Kamer op 17 maart 2021, een betrekkelijk beleidsarme begroting. Het woord duurzaamhe...

BEwerken ONLINE
ZZS en acceptatiebeleid

Emissies van bepaalde bedrijven, die zeer zorgwekkende stoffen bevatten, zijn gevaarlijk voor mens en milieu. Het RIVM houdt hiervan een lijst bij, die inmiddels meer dan 1800 zeer zorgwekkende stoffe...

BRBS Recycling
Nederlands teerhoudend asfalt moet gereinigd. Verscherpt toezicht op export

Per 16 oktober 2021 is teerhoudend asfaltgranulaat (TAG) in Nederland wettelijk geclassificeerd als gevaarlijke afvalstof. Dit is gebeurd met het in werking treden van de Regeling van de Staatssecreta...

BEwerken ONLINE
‘Niets is afval, tenzij... Ruim een jaar geleden is in een kamerbrief aangekondigd dat het Landelijk afvalbeheerplan (LAP3) zal...

BEwerken ONLINE
“Met alleen hergebruik van grondstoffen, redden we het niet in de bouw” De komende jaren zijn in Nederland honderdduizenden nieuwe woningen nodig. We mogen deze ambitieuze ...

BEwerken ONLINE
Breken van puin onder de Omgevingswet De Omgevingswet die -zoals het er nu naar uitziet- op 1 januari 2023 in werking treedt, vervangt 26 ...

BEwerken ONLINE
Afvalverwerker wordt leverancier van grondstoffen Een derde van alle plastic afval wordt in Nederland aangeboden voor recycling. Slechts 10% van het j...

BEwerken ONLINE
Nieuwe kansen in de onderhoud, renovatie en sloopmarkt Het gebruik van secundaire materialen zal in de komende jaren blijven stijgen door onder andere de v...

Nieuwsbrief

* verplicht

Sponsored content

Partner content

BEwerken ONLINE

Veilige organofosfaat-vlamvertragers in de circulaire economie

Synthetische chemicaliën zijn inherent aan de moderne samenleving waarin we leven en dragen bij aan gezondheid, veiligheid en comfort. De productie en het gebruik van chemicaliën nemen in een steeds sneller tempo toe.1 Een belangrijke klasse van deze chemicaliën zijn organofosfaten, die veel worden ... lees meer

BRBS Recycling

Feitenonderzoek immobilisatie

Een immobilisaat is volgens het Landelijk afvalbeheerplan (LAP3) een “technologische ingreep waarbij de fysische en/of chemische eigenschappen van een afvalstof worden gewijzigd, zodanig dat de kans op verspreiding van milieuverontreinigende stoffen door uitloging, erosie of verstuiving op de korte ... lees meer