We use cookies from third party services for marketing activities and to offer you a better experience. Read about how we use cookies and how you can control them by clicking "Privacy Preferences".

Privacy Preferences

When you visit any website, it may store or retrieve information through your browser, usually in the form of cookies. Since we respect your right to privacy, you can choose not to permit data collection from certain types of services. However, not allowing these services may impact your experience.

  • Privacy Policy
    When you visit any of our websites, it may store or retrieve information on your browser, mostly in the form of cookies. This information might be about you, your preferences or your device and is mostly used to make the site work as you expect it to. The information does not usually directly identify you, but it can give you a more personalized web experience. Because we respect your right to privacy, you can choose not to allow some types of cookies. Click on the different category headings to find out more and manage your preferences. Please note, blocking some types of cookies may impact your experience of the site and the services we are able to offer.
    REQUIRED
  • Content Delivery Network
    These cookies enable the website to provide enhanced functionality and personalization. They may be set by us or by third party providers whose services we have added to our pages. If you do not allow these cookies then some or all of these services may not function properly.
    REQUIRED
  • Functional (Your preferences for this site)
    Functionality cookies allow websites to remember the user's site preferences and choices they make on the site including username, region, and language. This allows the website to provide personalized features like local news stories and weather if you share your location. They are anonymous and don't track browsing activity across other websites. Functionality cookies can include first party, third party, persistent or session cookies.
  • Statistics (Info on how we can get better)
    These cookies allow us to count visits and traffic sources so we can measure and improve the performance of our site. They help us to know which pages are the most and least popular and see how visitors move around the site, which helps us optimize your experience. All information these cookies collect is aggregated and therefore anonymous. If you do not allow these cookies we will not be able to use your data in this way.
  • Marketing (Advertisement Delivery Network)
    These cookies may be set through our site by our advertising partners. They may be used by those companies to build a profile of your interests and show you relevant adverts on other sites. They do not store directly personal information but are based on uniquely identifying your browser and internet device. If you do not allow these cookies, you will experience less targeted advertising.

Privacy policy

Biobased bouwen: de noodzaak, de kansen en fantastische voorbeelden

maandag 27 maart 2023

Biobased bouwen is een duurzaam, circulair en hernieuwbaar alternatief voor traditionele bouw in beton, staal, baksteen en kalkzandsteen. Gedreven door maatschappelijke ontwikkelingen, zoals grondstoffenvraagstukken, klimaatverandering en stikstofproblematiek, winnen houtbouw en andere biobased bouwmaterialen aan populariteit. Irma Thijssen, senior adviseur duurzaam bouwen bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland over de urgentie, kansen en ontwikkelingen van biobased bouwen.

Delen

Houtbouw biedt vanwege prefabricage en modulaire bouwsystemen mooie kansen om de woningbouw te versnellen. Hout scoort gunstig voor CO2 opslag en CO2 verdringing. Vanwege prefabricage en omdat hout licht van gewicht is, is er op de bouwplaats lichter bouwmaterieel nodig, wat leidt tot een kortere bouwtijd, en dus minder overlast. Gunstig ook in het kader van de stikstofproblematiek. Houtbouw geeft een lage MPG (milieuprestatie), is losmaakbaar en in cascades herbruikbaar, en is in kosten inmiddels concurrerend met traditionele bouwmethoden.

Razendsnelle opschaling

De afgelopen paar jaar heeft een razendsnelle opschaling plaatsgevonden. De inzendingen van de Nationale Houtbouwprijs laten dat mooi zien. Particuliere villa’s vormden in 2021 het grootste deel van de inzendingen. In 2022 is het effect te zien van de impuls die houtbouw de laatste jaren heeft gekregen.

Woonhuizen gezond en zonder installaties 

Nieuw is de trend dat in de particuliere houten woningen ook biobased isolatiematerialen zijn toegepast. Bewoners zijn enthousiast over de gezonde, comfortabele woningen waar amper of zelfs geen installaties voor verwarming, ventilatie en koeling nodig zijn. Dit maakt biobased bouwen ook interessanter voor de verduurzamingsopgave, de afkoppeling van aardgas, en natuurlijk voor de businesscase.

Seriematige betaalbare woningbouw

Verder is een investering en opschaling te zien in het industriële, seriematige bouwen van houten huizen. Door overheden, projectontwikkelaars, grote bouwbedrijven, modulebouwers en startups. Niet alleen luxe koopwoningen maar ook startershuizen en sociale woningbouw. De iconische woonflat HAUT in Amsterdam is een goed voorbeeld van duurdere koopappartementen. De appartementen van modulebouwer Finch - M’DAM in Monnickendam en Timberhouse in Amsterdam - laten zien dat modulaire woningbouw herhaalbaar en opschaalbaar is, en toch een eigen identiteit uitstraalt. Verder waren er inzendingen van seriematige en betaalbare koop en huur woningen van onder meer Ecoplus, Treetek, Startblock, FAAM, BPD, Bouwnovum en mHome. Er komt steeds meer vraag, zoals vanuit het Lente-Akkoord 2.0, de City Deal Circulair en Conceptueel Bouwen en de Green Deal Houtbouw van de Metropool Regio Amsterdam.

Bedrijfsgebouwen, scholen, kantoren, hotels

Verder toont de Houtbouwprijs aan dat hout en biobased ook in de zakelijke utiliteitsbouw grote mogelijkheden bieden. We zien fantastische gebouwen, met functioneel gebruik van hout en mooie detaillering. Een bezoek waard! Zoals het Havep bedrijfspand in Goirle, met een enorme logistieke hal, beide volledig geconstrueerd met geprefabriceerd CLT, cross laminated timber ofwel kruislaaghout, en geïsoleerd met vlas. Of het Swettehûs in Leeuwarden, een circulair brugbedieningscentrum, met een hoofddraagconstructie en gevelbekleding van hergebruikte houten Basralocus meerpalen. Of het al oudere project Stadhuis Venlo. Of Hotel Jakarta in Amsterdam. Of de Triodos Bank in Driebergen. Of het Koning Willem I College in Den Bosch.

Circularity Gap

Voor een circulaire bouweconomie hebben we naast minder en slimmer bouwen, en opschaling van hoogwaardige toepassing van secundaire materialen, ook inzet van hernieuwbare materialen nodig. Want met hoogwaardig hergebruik kunnen we maar maximaal 20% van de benodigde materialen in de woningbouw dekken. Dit wordt de zogenaamde Circularity Gap genoemd. Biobased kan daarin grotendeels voorzien. De laatste cijfers (EIB/Metabolic en ICLEI) uit 2022 laten zien dat nog slechts 2% van het materiaalgebruik in de bouw biobased is, en wel vooral hout. De overige biobased materialen nog maar 0,2% (NIBE). Kortom: er liggen een grote behoefte en opschalingskansen, en we hebben alle biobased opties hard nodig!

Biobased landbouwvezels voor de bouw

Naast houtbouw liggen er opschalingskansen voor andere biobased bouwmaterialen, zoals cellulose, houtvezel, bamboe, stro, vlas, hennep, lignine, sorghum of miscanthus. Vlas, vezelhennep en olifantsgras (miscanthus) lijken een interessant alternatief businessmodel voor de Nederlandse boeren. Deze vezels hebben weinig water nodig, weinig mest, weinig bestrijdingsmiddelen, en leiden tot minder stikstofuitstoot dan veeteelt of akkerbouw. Biobased materialen zijn toepasbaar in de bouw als alternatief voor traditionele CO2-intensieve materialen zoals minerale isolatie of plaatmateriaal, of in de GWW als toeslagmateriaal in beton (miscanthus) of asfalt (lignine, biopolymeren).

Kamerbrief

Vandaar ook dat minister De Jonge in de kamerbrief van 23 december 2022 opschaling van biogrondstoffen heeft benoemd. Met drie hoofdlijnen voor beleid. Ten eerste aanscherpen en verbreden van de MPG, de milieuprestatie-eis uit het Bouwbesluit. Ten tweede het introduceren van een normering voor de CO2-emissie. En ten derde het stimuleren van biogrondstoffen voor de bouw. Er liggen veel kansen, en er zijn tegelijk ook nog forse uitdagingen, voor alle ketens en bedrijven in de bouw. Maar: dit alles helpt ons in de stappen naar een duurzame samenleving, en om biobased en circulair bouwen haalbaar, betaalbaar en opschaalbaar te maken. Meer informatie, rapporten, interviews, voorbeeldprojecten, circulaire bouwmaterialencatalogus zijn te vinden op www.circulairebouweconomie.nl.

Irma Thijssen is senior adviseur duurzaam bouwen bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland RVO. Zij werkt voor het Transitieteam Circulaire Bouweconomie en voor de PIANOo Buyer Groups Houtbouw en zit in de jury van de Nationale Houtbouwprijs.

  • Circulaire Economie
  • Beleid
Gerelateerde artikelen
Foto einde afval
Prioritering van materiaalstromen voor Europese einde-afvalcriteria

De Europese Green Deal1 heeft als doel de EU te transformeren tot een moderne, grondstoffenefficiënte en competitieve economie, vooral door economische groei te ontkoppelen van het gebruik van hulpbro...

Foto Marieke van der Werf
Circulaire economie is geen middel, maar een doel!

“De ambitie is helder: Nederland wil in 2050 volledig circulair zijn”, schrijft staatssecretaris Vivianne Heijnen in haar voorwoord bij het Nationaal Programma Circulaire Economie (NPCE) dat begin dit...

BEwerken ONLINE
Verandering van spelregels nodig

In een recent interview met Trudy Rood, senior beleidsonderzoeker en lid van het transitieteam Circulaire Economie Bouw en Aldert Hanemaaijer, Projectleider ICER beiden werkzaam bij het Planbureau voo...

betongranulaat_web
Het Circulair Materialenplan

LAP3 is een plan dat op landelijk niveau wordt opgesteld en waarmee vergunningverleners bij omgevingsdiensten rekening dienen te houden. Het LAP is daarmee bepalend voor de vraag welke activiteiten me...

Vincent Gruis_web
Bouwen, verbouwen en demonteren met een zo laag mogelijke milieubelasting

Eind 2018 is een Transitieteam Circulaire Bouw Economie (CBE) gestart dat bestaat uit vertegenwoordigers van overheden en de bouw en GWW-sector. BEwerken interviewde Vincent Gruis, voorzitter van Tran...

BEwerken ONLINE
Op weg naar meer hergebruik met circulaire regelgeving

Platform CB’23 actieteam Toekomstig hergebruik doet aanbevelingen Afgelopen jaar heeft een nieuw actieteam Toekomstig hergebruik zich gebogen over kansen en belemmeringen in technische wet- en regelge...

BRBS Recycling
Provinciale CE plannen

Het streven naar een Circulaire Economie bevat een toezegging en uitvoering op ieder niveau. Zo hebben provincies dan ook de verantwoordelijkheid om binnen de eigen provincie een Circulaire Economie a...

BRBS Recycling
Het Basiskamp voor een Circulaire Bouweconomie en Platform CB’23

Platform CB’23 ontwikkelt diverse leidraden voor circulair bouwen. Hoe passen deze binnen het “Basiskamp” voor de transitie naar een circulaire bouweconomie in 2023 dat door het Transitieteam voor Cir...

Green_Collective_WEB
Gezamenlijke inzameling bedrijfsafval bespaart 853.823 kilometers

Op 11 september 2023 vierden recyclers Renewi en PreZero de vijfjarige samenwerking in Green Collective. Vijf jaar geleden gestart als een white label initiatief in Gouda en inmiddels is het white lab...

Doolhof van vergunningen
De CEO - Circulaire Economie Oproep

BRBS Recycling steunt de oproep van Natuur & Milieu en VNO-NCW aan de Tweede Kamer om te kiezen voor een Circulaire Economie in Nederland.

Circulaire economie NPCE
Maatregel tot verplicht retour nemen van recyclaat binnen een circulaire UPV

Sorteerders en recyclers van afvalstoffen vallend onder een UPV zien mogelijkheden tot het volledig sluiten van de keten en het voorkomen van verlies van waardevolle grondstoffen. Zij roepen dan ook o...

7R Model
Circulair is echt een uitdaging

Marijn Bijleveld is senior onderzoeker en themaleider Grondstofketens bij onderzoeksbureau CE Delft. In die hoedanigheid werkt ze onder meer aan verduurzamingsvraagstukken rond grondstoffen en product...

Foto Recyclingsymposium Seijbel
Circulaire Transitie: Inzichten uit het 11e Recyclingsymposium

Wist u dat de bouw en sloop verantwoordelijk zijn voor de helft van het afval in Nederland, waarvan het grootste deel terugkeert als hernieuwbare grondstof? Met deze vraag opende dagvoorzitter Harry D...

Gescheiden ingezameld kalkzandsteenpuin
Gerecycled kalkzandsteengranulaat officieel erkend als grondstof

Gerecycled kalkzandsteengranulaat is door de FUMO, de omgevingsdienst van Friesland, officieel erkend als grondstof. Eerder werd het granulaat, gemaakt van kalkzandsteenpuin, nog gezien als afval. Dit...

BRBS Recycling
Proeftuin menggranulaat met minder betongranulaat (<50%)

Van de in april gepresenteerde proeftuinen is die van menggranulaat met minder betongranulaat er eentje. In de proeftuin wil BouwCirculair in de praktijk aantonen of het kwalitatief en technisch mogel...

BEwerken ONLINE
Circulair bouwen met het Moederbestek

Dat we met circulariteit aan de slag moeten in de bouw, dat is wel duidelijk. Ambities vanuit de EU, de Nederlandse regering en het Betonakkoord kunnen echter alleen waargemaakt worden als we ook aan ...

BEwerken ONLINE
In de toekomst wonen wij in een abonnement

De recyclingsector zet zich dagelijks in voor een zo hoogwaardig mogelijke recycling, echter vinden nog te veel materialen en grondstoffen een minder hoogwaardige bestemming of worden alsnog vernietig...

BRBS Recycling
Weeting circulair bouwen: maken internationale standaarden het verschil?

De druk om versneld van een lineaire naar een circulaire economie te komen wordt steeds verder opgevoerd: met het verscherpen van de MPG in 2025 wordt het belangrijker dan ooit om hergebruikte materia...

BRBS Recycling
Hoe mooi kan het zijn, permanente CO2 opslag in betongranulaat

Het is al mooi als je van afval – betonpuin – een hoogwaardige grondstof maakt voor nieuw beton – betongranulaat. Waardoor beton circulair wordt. Nog mooier is het als je tijdens de productie van beto...

BRBS Recycling
Feitenonderzoek immobilisatie

Een immobilisaat is volgens het Landelijk afvalbeheerplan (LAP3) een “technologische ingreep waarbij de fysische en/of chemische eigenschappen van een afvalstof worden gewijzigd, zodanig dat de kans o...

FOTO_WEB_TwistGroup
Denken, Doen en Doorpakken Walter Batenburg is al ruim dertig jaar werkzaam in de afvalsector. Sinds februari vormt hij samen m...

Seijbel-Photography-5968
Grondstoffenplein een ‘blijver’ op vakbeurs Recycling “Op het Grondstoffenplein, dat centraal was gesitueerd op de beursvloer, konden leden en donateurs v...

Thermische_reinigingsinstallatie
Raad van Arbitrage: export van TAG komt aannemer duur te staan De Raad van Arbitrage in bouwgeschillen heeft onlangs in hoger beroep beslist dat een aannemer ruim ...

Foto_Juridische_Bijdrage
Toezicht en handhaving onder de Omgevingswet: enkele wijzigingen Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024 doen zich ook veranderingen voor in he...

Foto_Mark_Kuijken
Water aan de lippen Op 17 januari 2024 richtte ik als voorzitter van BRBS Recycling het woord tot de leden en donateurs ...

Nieuwsbrief

* verplicht

Sponsored content

Partner content

FOTO_WEB_TwistGroup

Denken, Doen en Doorpakken

Walter Batenburg is al ruim dertig jaar werkzaam in de afvalsector. Sinds februari vormt hij samen met oprichter Carmen Ruiz de directie van de Twist Group. Dit advies- en consultancybureau in de afval- en milieubranche bestaat uit professionals met brede kennis en langdurige ervaring in deze specif... lees meer

Urban Mining -EIB rapport

Materiaalstromen in de bouw en infra

In vervolg op het in januari 2020 verschenen rapport “Materiaalstromen, milieu-impact en energieverbruik in de woning- en utiliteitsbouw” is in 2022 aanvullend de GWW in kaart gebracht. De studie is uitgevoerd door EIB, Metabolic en SGS Search. Resultaat is een kwantitatieve schets van de materiaals... lees meer